BIS (Bezoekers Informatie Systeem)

||| |||

Nederland heeft door de tijd heen een groot aantal sleepboten gekend. Het is moeilijk een enigszins betrouwbare schatting te maken over het aantal, maar het gaat om duizenden sleep- en duwboten, die, omdat schepen nog wel eens van naam willen verwisselen, bij elkaar opgeteld wel enkele tienduizenden namen hebben gehad. In The Tugslist, de database van Piet van Damme, tellen we momenteel ruim 25.000 namen van sleepboten, vroeger en nu onder Nederlandse vlag. Een compleet en gedegen leesbaar overzicht, inclusief beeldmateriaal van alle levensfasen van een schip en saillante feiten, bestaat in Nederland niet. Het initiatief volgend van enkele vrijwilligers, heeft het bestuur van het Nationaal Sleepvaart Museum in 2013 daarom doen besluiten tot het opzetten van een databank voor Nederlandse sleepboten, het Bezoekers Informatie Systeem (BIS) geheten. Dit besluit is mede ingegeven door het feit dat het verstrekken van informatie over de Nederlandse sleepvaart en sleepboten in het bijzonder, tot de kerntaken van het museum behoort.

We zijn begonnen alle schepen, waarvan in het museum een model aanwezig is, in BIS op te nemen. Ook hebben wij een begin gemaakt met het in BIS invoeren van alle andere sleepboten, die in Nederland hebben gevaren of nog varen. Uiteindelijk zal BIS na enkele jaren een gedetailleerd overzicht gaan verschaffen van de volledige Nederlandse sleepbootvloot.

De ontwikkeling van de informatie in het Bezoekers Informatie Systeem (BIS) verloopt voorspoedig. Rond 21 maart 2016 hebben we al de 1000ste sleepbootnaam in BIS ingevoerd. Dat is de BROEDERTROUW XVI.
Eind derde kwartaal 2015 waren dat er 500 en per eind van vorig jaar 750. Er wordt naar gestreefd alle slepers van enig formaat en machinevermogen uiteindelijk in BIS te plaatsen. Maar, Keulen en Aken zijn niet op een dag gebouwd.  Let wel: dit zijn nu 1000 namen. In een aantal gevallen telt een zelfde schip meermalen mee, omdat het verschillende eigenaren en namen heeft gehad.

Van een aantal sleepboten in BIS moet de informatie, die is opgenomen, nog wel tot leesbare tekst worden veredeld en moeten de beschrijvingen nog van beeldmateriaal worden voorzien. Ook moet zo langzamerhand aandacht worden geschonken aan het onderhoud van de scheepsbestanden. Naast allerlei correctiewerk moeten deze jaarlijks worden doorlopen op nieuw bekend geworden informatie. Hiermee is een begin gemaakt.

Maar er is nog meer goed nieuws te melden: sinds een maand of twee hebben een aantal collega's zich bereid verklaard hun krachten, kennis en fotobezit mede aan te wenden om BIS verder tot een succes te maken.

De schepen worden volgens een bepaalde systematiek ingevoerd. Dat gebeurt nu per rederij. Momenteel worden alle sleepboten van het voormalige sleepbedrijf Piet Smit Jr. opgenomen. Daarnaast loopt een programma betreffende de sleepboten die voor de grote zee rederijen hebben gevaren, zoals Van Ommeren, Shell Tankers, Hudig en Veder en de KNSM. Ook worden de sleepboten van de lopende tentoonstellingen en nieuwbouw ingevoerd.

Waar we ook mee geconfronteerd worden is de achteruitgang van de bronnen op internet voor zover het informatie over oudere en al gesloopte schepen gaat. Oudere foto's zijn op de diverse forums helaas niet meer te openen, deze zijn om de een of andere reden verwijderd.

Ook hebben we de definitie vastgesteld van het begrip "nationaal" of "Nederlands". We zijn immers een Nationaal Sleepvaartmuseum. Dat roept de vraag op aan welke criteria sleepboten moeten voldoen om in BIS te worden opgenomen. In de eerste plaats wordt de eis gesteld dat de schepen over een volwaardige sleepinrichting moeten beschikken. Een bevoorradingsschip, dat niet kan slepen, wordt dus niet in BIS opgenomen. Een multicat (werkboot) met sleepinrichting derhalve juist wel. Daarnaast moet er sprake zijn (geweest) van een duidelijke band met Nederland. Dat houdt in, dat zij of voor een Nederlandse eigenaar en/of beheerder moeten hebben gevaren, dan wel voor langere tijd op de Nederlandse wateren operationeel zijn geweest. Het gebouwd zijn op een Nederlandse werf is bijvoorbeeld geen criterium. De scheidslijn is echter niet altijd scherp te trekken.

Naast sleepboten komen ook duwboten en bergingsvaartuigen in het systeem, evenals andersoortige schepen met sleepcapaciteit, zoals multicats, ijsbrekers en bevoorradingsschepen. Het gaat om zowel havensleepboten, kustsleepboten, zeesleepboten, rijnsleepboten (waaronder radersleepboten) en andere typen (Amsterdammers, opduwers etc.). Maar we gaan uit van het standpunt dat het bij twijfel geen pijn doet het schip toch in BIS op te nemen. "Nederland" omvat overigens alle Nederlandse gebiedsdelen, vroeger en nu, zoals Indië, Suriname en de Antillen.

Betreffende de betrouwbaarheid en volledigheid van de informatie in BIS moet echter de volgende kanttekening gemaakt worden: deze is helaas niet altijd correct, omdat de geraadpleegde bronnen soms niet duidelijk zijn of elkaar zelfs tegenspreken. De beheerders van het systeem verzoeken daarom een ieder die denkt dat er m.b.t. een schip in BIS sprake is van onjuistheden of onvolkomenheden, deze via het emailadres van het museum aan te melden.

Het BIS systeem kan alleen in het museum worden geraadpleegd, dus niet op internet. Dat heeft te maken met copyrights en het tonen van unieke informatie.

In de Zeezaal staat een monitor opgesteld, waarmee de bezoeker van het museum zelf op eenvoudige wijze in de BIS database uitgebreide gegevens, foto's en eventueel beschikbare video's van Nederlandse sleep- en duwboten kan opvragen. Het systeem is voor verschillende soorten museumbezoekers interessant om te raadplegen. Voor de "recreatieve" belangstellende is het aardig om de schepen, waarvan een model in het museum staat, op te zoeken. Dat kan niet alleen op het grote scherm, maar ook op de tablet die door de suppoost ter beschikking wordt gesteld en waarmee de bezoeker door het scannen van de QR code, waarvan alle 200 schaalmodellen van het museum zijn voorzien, op de tablet alle informatie over het schip kan lezen en het beeldmateriaal bekijken. Ook de technisch en nautisch ervaren en geïnteresseerde clientèle wordt op haar wenken bediend. Er zijn per boot zeer veel technische en historische bijzonderheden opgenomen, die het ook voor deze groep aantrekkelijk maakt, bepaalde schepen op te zoeken.

Tenslotte zijn wij van mening dat met het "Zoek en Vind" concept voor een passende presentatie van het materiaal is gekozen. De informatie is overzichtelijk en fris in zeer leesbare tekst weergegeven. Alle getoonde foto's kunnen worden vergroot door erop te klikken. Mocht u als geïnteresseerde lezer op- of aanmerkingen hebben ten aanzien van het BIS systeem of de daarin voorkomende sleepboten, nogmaals, dan horen we dat graag van u. Vertel het aan een van de suppoosten of rondleiders of mail het ons.